Kinderen en schermtijd: Waarom kan stoppen met een scherm zo moeilijk zijn?
Schermgebruik is aan de orde van de dag. En misschien herken je het wel: je kind wil maar doorgaan. Nog één filmpje. Nog één level. Nog even scrollen. En zodra je zegt dat het klaar is, ontstaat er boosheid, verdriet of discussie. Hoe kan het dat stoppen soms zo moeilijk is?
Waarom zijn schermen zo aantrekkelijk?
We hebben dopamine lange tijd het genotshormoon genoemd. Maar dopamine gaat eigenlijk veel meer over motivatie en verlangen. Het speelt een belangrijke rol bij het zoeken naar iets nieuws, het verwachten van een beloning en het verlangen om iets opnieuw te doen.
Ik wil.
Ik wil nog een keer.
Ik wil weten wat hierna komt.
Ik wil meer.
In haar boek Dopamine Kids beschrijft Michaeleen Doucleff hoe apps en games hier sterk op kunnen inspelen. Er is steeds iets nieuws, iets onverwachts en iets om naar uit te kijken. Je hoeft er zelf nauwelijks iets voor te doen en de volgende prikkel staat alweer klaar.
De waarde van moeite doen
Dat is interessant, want bij veel andere dingen die ons voldoening geven, zit er juist inspanning tussen het verlangen en de beloning.
Wanneer je zelf een maaltijd kookt, iets maakt, een puzzel oplost, leert fietsen of een doel bereikt, moet je ervoor werken. Je probeert, oefent, loopt misschien vast en probeert opnieuw. En wanneer het lukt, ontstaat er niet alleen plezier omdat het resultaat er is, maar ook een gevoel van voldoening omdat je het zelf hebt gedaan.
En misschien is dat ook wel waarom kinderen het vaak verrassend leuk vinden om mee te helpen in huis.
De tafel dekken.
Groenten snijden.
De was sorteren.
De hond eten geven.
Iets opruimen.
Voor ons zijn het misschien gewone taakjes. Maar voor een kind kan het voelen als:
Ik hoor erbij.
Ik kan dit.
Ik draag iets bij.
Wanneer kinderen ervaren dat hun bijdrage ertoe doet, kan dat iets anders geven dan een snelle digitale prikkel: het gevoel dat ze ergens bij horen, iets kunnen en iets kunnen betekenen voor een ander.
Dat gevoel van verbondenheid, betekenis en voldoening kan veel waardevoller zijn dan alleen het korte plezier van een volgende prikkel.
Misschien hoeven we kinderen daarom niet altijd bezig te houden.
Misschien mogen we ze juist meer laten meedoen.
Bij een scherm is de inspanning vaak klein en de beloning vrijwel direct. Een filmpje, een like, een nieuw level, een volgend beeld. En wanneer het ene voorbij is, staat het volgende alweer klaar.
De beloning is er even, maar het verlangen naar de volgende prikkel kan meteen opnieuw beginnen.
Misschien verklaart dat ook iets van de eindeloze aantrekkingskracht van een scherm. Niet omdat kinderen geen zelfbeheersing hebben, maar omdat schermen heel goed aansluiten op een systeem in ons brein dat gericht is op zoeken, verwachten en verlangen.
En dan is er nog iets om bij stil te staan.
Wanneer een scherm meer wordt dan ontspanning
De vraag is is misschien niet alleen:
“Hoe krijg ik mijn kind van dat scherm af?”
Maar ook:
“Wat maakt het scherm zo aantrekkelijk?”
En:
“Waar heeft mijn kind eigenlijk behoefte aan?”
Beweging?
Buiten zijn?
Verbinding?
Creativiteit?
Iets maken?
Helpen?
Een bijdrage leveren?
Rust?
Of misschien gewoon even niets hoeven?
En misschien geldt die vraag ook voor onszelf.
En hoe ga ík er eigenlijk mee om?
Want hoe vaak pakken wij onze telefoon zonder dat we er echt bewust voor kiezen?
Kun jij hem zomaar wegleggen?
Of pak je hem automatisch wanneer er een melding binnenkomt?
Open je Instagram zonder dat je eigenlijk weet waarom?
En voor je het weet is er een uur voorbij.
Kinderen leren immers niet alleen van wat we zeggen. Ze kijken ook naar wat wij doen.
Misschien begint bewust omgaan met schermen daarom niet bij de vraag hoeveel schermtijd goed of fout is.
Misschien begint het bij opnieuw kijken.
Naar ons kind.
Naar onszelf.
Naar wat we nodig hebben.
Naar waar we onze aandacht aan geven.
Waar wil ik mijn aandacht, tijd en levensenergie eigenlijk aan geven?
Verder kijken
Wil je meer begrijpen van het gedrag van je kind en wat daaronder kan liggen? In mijn gezinscoaching kijken we samen verder dan alleen het gedrag. We onderzoeken wat je kind nodig heeft, wat het gedrag bij jou raakt en welke patronen er tussen jullie zijn ontstaan.
Wil je beter begrijpen wat er achter het gedrag van je kind speelt?
→ Lees meer over gezinscoaching
