Peuter naar kleuter: ontwikkeling, fantasie en angsten
De magische fase
De magische fase is een bijzondere periode waarin de grens tussen fantasie en werkelijkheid nog heel vloeiend kan zijn. Vooral tussen ongeveer drie en zes jaar kunnen kinderen sterk vanuit hun verbeelding denken. Een knuffel kan een eigen leven krijgen, een monster kan echt onder het bed liggen en een fantasieverhaal kan zomaar werkelijkheid lijken.
Kinderen zijn in deze fase nog volop bezig om te ontdekken hoe de wereld in elkaar zit. Fantasie en werkelijkheid lopen daarbij soms door elkaar heen. En juist dat maakt deze periode zo bijzonder.
De ontwikkeling van een peuter naar kleuter
In deze leeftijdsfase ontwikkelt een kind zich razendsnel. Het leert steeds meer begrijpen van zichzelf, van anderen en van de wereld om zich heen.
Het denken is nog sterk verbonden met wat een kind ziet, ervaart en zich kan voorstellen. Een kind kan daardoor verbanden leggen die voor een volwassene niet logisch lijken.
Ook de eigen wil wordt steeds sterker. Ik wil het zelf! en Ik kan het zelf! zijn belangrijke stappen richting zelfstandigheid. Je kind ontdekt steeds meer wie het is, wat het kan en welke invloed het heeft op de wereld om zich heen.
Tegelijkertijd is een jong kind nog niet altijd in staat om situaties vanuit het perspectief van een ander te bekijken. Het kan daardoor gebeurtenissen sterk vanuit zichzelf beleven.
Dat kan soms heel bijzonder zijn, maar ook voor verwarring of spanning zorgen.
Angsten bij een peuter of kleuter
De wereld wordt steeds groter. Dat is spannend en leuk, maar kan soms ook overweldigend zijn.
Door de rijke fantasie kunnen kinderen zich van alles voorstellen. Een schaduw op de muur wordt misschien een monster. Een geluid buiten kan iets engs betekenen. En als je fantasie groot is, kan iets wat voor een volwassene onschuldig lijkt voor een kind heel echt voelen.
Ook nachtmerries, niet alleen durven slapen, bang zijn voor het donker of bang zijn voor monsters kunnen in deze leeftijdsfase voorkomen.
Fantasie kan daarbij een rol spelen, maar angst kan natuurlijk ook samenhangen met andere dingen, zoals veranderingen, spanning, ervaringen of wat een kind op dat moment aankan.
Hoe kun je je kind ondersteunen bij angst?
Als je kind ergens bang voor is, neem die angst serieus. Voor jouw kind voelt de angst op dat moment echt.
Je hoeft de angst niet groter te maken, maar je hoeft hem ook niet weg te praten. Je kunt bijvoorbeeld zeggen:
‘Ik zie dat je dit spannend vindt.’
Of:
‘Je bent bang dat er een monster onder je bed ligt. Zullen we samen even kijken?’
Zo laat je merken dat je de beleving van je kind ziet, terwijl je tegelijkertijd helpt om weer wat vertrouwen en veiligheid te ervaren.
Sluit aan bij de belevingswereld van je kind.
Is je kind bang voor monsters? Dan kun je de fantasie juist gebruiken. Misschien zijn de monsters helemaal niet eng, maar zijn het vriendelijke monsters die 's nachts op hun eigen bed slapen.
Een knuffel kan daarbij ook veel betekenen. Een vertrouwd voorwerp kan een kind troost en veiligheid bieden op momenten waarop jij niet direct naast je kind bent.
Help je kind stap voor stap ervaren dat het met de angst kan omgaan.
Je hoeft je kind niet te overtuigen dat het niet bang hoeft te zijn. Je kunt juist samen kleine stapjes zetten. Bijvoorbeeld door samen naar de donkere slaapkamer te lopen, even te kijken wat er te zien is en daarna weer terug te gaan.
Zo leert je kind niet alleen dat jij er bent, maar ook: ik kan dit aan.
Geef ruimte aan de fantasie.
Voorlezen is in deze leeftijdsfase een mooie manier om aan te sluiten bij de belevingswereld van je kind. Is je kind bang voor monsters? Lees dan bijvoorbeeld samen een verhaal over een lief of grappig monster.
Via verhalen kan een kind op een veilige manier kennismaken met spannende situaties, emoties en verschillende manieren om daarmee om te gaan.
En misschien is dit ook wel een uitnodiging aan ons als volwassenen om soms weer even mee te gaan in de fantasiewereld van een kind.
Want wat is er eigenlijk mooier dan een wereld waarin alles nog mogelijk lijkt?
Als angst je kind blijft bezighouden
Angst hoort bij het opgroeien en kan in verschillende ontwikkelingsfasen veranderen. Soms gaat een angst vanzelf weer voorbij. Soms blijft een kind ergens langere tijd mee worstelen of heeft het veel invloed op slapen, spelen, school of het dagelijks leven.
Dan kan het helpen om niet alleen naar de angst zelf te kijken, maar ook naar je kind, de ontwikkeling, de omgeving en wat er op dit moment speelt.
Ook jouw reactie als ouder maakt onderdeel uit van het geheel. Wat gebeurt er bij jou wanneer je kind bang is? Kun je rustig blijven? Word je zelf onzeker of bezorgd? En wat heeft jouw kind van jou nodig om zich weer veilig genoeg te voelen?
In mijn gezins- en kindercoaching kijken we samen naar wat er werkelijk speelt. Niet om je kind te veranderen of een label te geven, maar om beter te begrijpen wat je kind nodig heeft en hoe jij daarin kunt begeleiden.
Heb je vragen over de ontwikkeling, angsten of het gedrag van je kind? Plan dan gerust een gratis kennismaking. Dan kunnen we samen kijken of mijn begeleiding bij jullie past.
Warme groet,
Marijn
